Karpal Tünel Sendromu

Karpal tünel sendromu elde özellikle başparmak, işaret parmağı ve orta parmakta uyuşma, karıncalanma ve ağrı karakterize, bir sinir sıkışma durumudur.

El bileğinde; taban ve kenarlarını bilek kemiklerinin, tavanını ise transvers karpal ligaman adında bir bağ dokusunun oluşturduğu karpal tünel vardır. Bu tünelden özellikle ilk 3 parmağın iç duyusunu sağlayan ve başparmağın önemli hareketlerini  yaptıran median sinir ve dokuz adet fleksör kas tendonu geçer. Median sinirin bu kanalda sıkışması sonucu ortaya çıkan duruma karpal tünel sendromu (KTS) adı verilir. KTS, en sık 30-50 yaşları arasında ve kadınlarda erkeklere göre 3 kat daha fazla görülür. İlk önce baskın olan el tutulursa da, genellikle bir süre sonra iki elde belirtiler ortaya çıkar. Travma başta olmak üzere birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkan sekonder tip dışında, pratikte en sık görülen ise herhangi bir neden olmaksızın gelişen idiyopatik tiptir.

Karpal Tünel Sendromu Risk Faktörleri

  • Yapısal: Bazı ailelerdeki bireylerde karpal tünel daha anatomik olarak daha küçük olabilir.
  • Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere göre kanal daha dardır.
  • Tekrarlayan el-el bilek hareketleri: Mesleki veya iş-uğraş gibi nedenler ile günlük hayatta aynı şekilde uzun süreyle tekrarlayan el-el bilek hareketleri sonucu, karpal tünel içindeki tendonların zorlanıp zarlarında şişkinlik oluşur. Bu durum dar tünel yapısı içinde median sinirin sıkışması ile sonuçlanır.
  • Karpal tünel içindeki boşluğu azaltan nedenler: Romatoid artrit gibi romatizmal hastalıklar, bu bölgeyi etkileyen kırıklara bağlı oluşan kemik çıkıntıları, lipom, tümör, kist gibi yumuşak doku kitleleri, damarsal anomaliler, aksesuar kas- tendon anomalileri
  • Sistemik hastalıklar: Şeker hastalığı, tiroid hormon bozuklukları, böbrek yetmezliği, polinöropatiler
  • Gebelik: Hormonal değişikliklere bağlı vücutta oluşan şişlik KTS’a neden olabilir.

Yakınma ve bulgular

Genellikle baskın elde belirgin olmakla birlikte her iki elde de görülür. Sabah ellerde uyuşma ile uyanma genelde ortaya çıkan ilk yakınmadır. Daha sonraları kişi gece uykudan uyandığında uyuşmalar vardır. Zamanla ağrı, uyuşmaya eklenerek kişiyi uykudan uyandırmaya başlar. Hastayı uykudan uyandıran ağrı ve uyuşma ele sınırlı kalmayıp önkol ve omuza kadar yayılabilir. Kişi genellikle elini sallayarak, silkeleyerek veya ovuşturarak rahatlamaya çalışır. KTS ilerledikçe gündüzleri de elde uyuşma hissi olmaya başlar. Bu durum genellikle 2. ve 3. el parmaklarında belirgin olabileceği gibi tüm elde de hissedilebilir. El bileklerini tekrarlayan hareketler ile zorlayan uğraş ve meslekler de ağrı ve uyuşmayı arttırır. Daha ileri dönemlerde elde tenar bölgede kas güçsüzlüğü ve buna bağlı çökme meydana gelir. Elden cisim düşürmeler başlar.

Tanı

KTS’de tanı; yakınma ve belirtilerin özelliği, fizik muayene bulguları ile bu bulguların Elektromyografi testi (EMG) ile onaylanmasına dayanır. EMG testi, KTS tanısını destekleme, tuzaklanma seviyesini belirleme ve median sinir basısının ciddiyetini saptamada yararlanılan bir tetkiktir.

Röntgen, karpal kemiklerin değerlendirilmesinde ve daha önceden olan kırıkları gösterme açısından yararlıdır. Spiral bilgisayarlı tomografi (BT), röntgende görülemeyen kemik travması, yanlış kaynama ve tünelin kesitsel yüzey alanını ölçmek için kullanılabilir. Ancak bağ veya yumuşak doku anormalliklerini detaylı göstermez. Ultrasonografi (US), karpal tünelin içindeki ve çevresindeki yumuşak dokularını değerlendirmek için yararlıdır. US ile dinamik olarak kas tendonları ve sinirin ilişkisi izlenebilir, ayrıca statik olarak da median sinirin iki taraflı karşılaştırması yapılabilir. Median sinirde yapısal farklılık, aksesuar kas veya damarsal anomali de US ile saptanabilir. Radyolojik görüntüleme yöntemlerinden Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR), karpal tüneldeki anatomik anomalileri yüksek duyarlılıkla gösterir. Hekim öykü, yakınma ve muayene bulgularının özelliğine göre gerekli duyarsa, EMG testi yanı sıra diğer radyolojik görüntüleme tetkiklerini de isteyebilir.

Konservatif tedavi

Hastada KTS nedeni olarak spesifik bir hastalık veya anomali saptanmışsa o duruma özgün tedavi yapılmalıdır. Ancak genellikle altta yatan bir hastalık saptanmayıp idiyopatik KTS tanısı koyulduğunda öncelikle konservatif tedavi yöntemleri uygulanır. Altı aydan daha kısa süredir yakınması olması, tenar kasta zayıflık ve atrofi olmaması, EMG testinde sinir hasar bulgusu olmayıp hafif-orta dereceli KTS saptanması, cerrahi olmayan tedaviye yanıt açısından avantajlı durumlardır.

  • El-el bileğinde tekrarlayan hareketlere neden olan aktivitelere (çekiç kullanma, fırça ile boya yapma, örgü örme gibi) bir süre ara vermek gerekir.
  • El bileğini nötral pozisyonda tutan el bileği splinti özellikle geceleri bileğin kıvrılmasına engel olarak hastayı rahatlatır. Yakınması yeni başlamış ve çok şiddetli olmayan hastalarda ilaç tedavisi ve 3-6 hafta süreli gece splint kullanımı tek başına yeterli tedavi olabilir.
  • El bileğinde karpal tünel içine US eşliğinde kortizon enjeksiyonu; hastalığı kısa bir süredir var olan, ilaç tedavisi ile rahatlamayan ve belirgin motor defisit bulguları göstermeyen hastalarda bir başka etkili tedavi yö US eşliğinde uygulandığında median sinir çevresindeki yapışıklıklar da giderilebilir.
  • Hastaya fizik tedavi bölümü tarafından median sinirin karpal tünel içinde hareketliliğini sağlayan egzersiz programı öğretilir.

Cerrahi tedavi

Uygulanan diğer tedavilere yanıt vermeyen KTS, 1 yılı aşkın bir süredir devam eden yakınma, 1.  2. ve 3. parmaklarda devamlı geçmeyen uyuşukluk hissi, tenar kasta güç kaybı olması, EMG testinde sinir hasar bulgusu potansiyellerin varlığı ve ağır derecede KTS saptanması cerrahi tedaviyi gerektirir. Cerrahi tedavide karpal tünelin üstünü kapatan bağ dokusunun kesilerek gevşetilmesi ile median sinir üzerindeki  baskının giderilmesi amaçlanır. Cerrahi işlem endoskopik veya açık olarak yapılabilen günü birlik bir ameliyattır.

Ameliyat sonrası durumunuza göre yalnızca ev egzersiz programı önerilebileceği gibi hareket zorluğu, güçsüzlüğü belirgin olan hastalar ise günlük fizik tedavi ve rehabilitasyon programına alınıIr. Ozellikle evde ameliyat bolgesi icin masaj ve elbileği parmak hareketleri verilir.Cerrahi sonrası ağrı ve uyuşukluk hissi hemen azalır, ancak sinirde kalıcı hasarı olan ağır KTS’u olan kişilerde tamamen yok olmayabilir.

El Bileği ve El Kırıkları
De Quervain Hastalığı
Dupuytren Kontraktörü
El Başparmak Kök Eklem Kireçlenmesi
Ganglion Kisti
Kompartman (Kaslar arası bölme) sendromu
Ulnar Sinir Tuzaklanması
Yetişkinlerde Ön Kol Kırıkları