Ayak ve Ayak Bileğinde Stres Kırıkları

Stres Kırığı Nedir?

Kemikler iki şekilde çatlar ya da kırılırlar: birincisi, büyük bir kuvvet uygulanması ile; ikincisi, küçük ya da orta şiddette bir kuvvetin bir kemiğe defalarca uygulanması ile meydana gelir. İlk kırık türüne “travmatik kırık”, ikincisine ise “stres kırığı” adı verilir.

Stres kırıkları bir kâğıdı kıvırmaya benzer. Kâğıdı bir defa nazikçe katladığınızda kâğıt yırtılmaz. Fakat kâğıdı ileri ve geri doğru kıvırmaya devam ederseniz zamanla zayıflar ve sonunda yırtılır. Kemiğin bu şekilde zayıflaması teknik olarak “stres reaksiyonu” olarak adlandırılır. Kemik kırıldığında ise stres kırığı oluşmuş olur.

Stres kırığının nedenleri

Stres kırıkları iki şekilde meydana gelir.

İlk olarak, kemik erimesi (osteoporoz) rahatsızlığı olan kişilerde hafif bir aktivite dahi kırık oluşmasına neden olabilir. Buna “yetersizlik kırığı” denir çünkü kemik normal bir baskıyı karşılayamayacak kadar güçsüzdür.  Bu tür kırıklara diğer bir örnek ise fazla egzersiz yapan menstrual döngüsü düzensiz olan genç kızlardır. Bu durum kemiklerin zayıflamasına neden olur.

İkinci olarak, bir aktivitenin defalarca tekrar edilmesi sonucu sağlıklı kemiklere sahip kişilerde de stres kırıkları oluşabilir. Bu duruma çoğunlukla sporcularda, basketbol, futbol, tenis oynayan veya jimnastik yapan sporcularda rastlanır.

Ayak ve ayak bileği, stres kırıklarının belki de en fazla oluştuğu yerdir. Çünkü sürekli ayaklarımızın üzerine yük binmektedir. Stres kırıkları, ağır kaldırmak ya da koşmak gibi sürekli yere basmayı gerektiren bir aktiviteye yeni başlayan kişilerde de meydana gelir. Ayrıca, aktivite miktarını hızlı bir şekilde artıran kişilerde de görülür. Örneğin: normalde haftada iki defa 30 dakika koşan bir kişinin birden haftada bir defa 1 saat koşmaya başlaması stres kırığı oluşma ihtimalini artırır.

Yüksek topuklu, eski ve sert ayakkabılar giyilmesi de potansiyel risk taşımaktadır. Ayağında şekil bozukluğu olan kişilerde de stres kırığı oluşabilir.

Ayaktaki hangi kemikler stres kırıklarından etkilenir?

Bacağın alt kısmı ya da ayaktaki herhangi bir kemikte stres kırığı oluşabilir. En fazla orta ayağı parmaklara bağlayan tarak kemiklerinde (metatarsal kemikler) kemiklerde bu kırıklar görülür. “Calcaneus” olarak da bilinen topuk kemiği dahi kırılabilir. Ayak ortasında iç tarafta bulunan navikülerde stres kırığı oluşabilir ve iyileşmesi çok uzun süre alır. Yine tibia ve fibula gibi uzun ve büyük kemiklerde de stres kırıkları görülebilmektedir.

Stres kırığım olduğunu nasıl bilebilirim?

Stres kırıkları ağrıya neden olur. Bu yüzden, eğer son zamanlarda aktivitelerinizi değiştirdiniz ya da artırdıysanız ve ayak ya da ayak bileğinizin belirli bir bölgesinde ağrı varsa, stres kırığınız olabilir.  Ağrı genellikle aktivite yaptığınızda başlayıp dinlenme esnasında diner. Kırık kötüleştiğinde, aktiviteye başladıktan kısa bir süre sonra ağrı oluşur. Kemiğin etkilenen kısmına göre, kırık bölgeye dokunduğunuzda acı hissedersiniz.

Doktorumu ne zaman görmem gerekir? Stres kırıkları nasıl teşhis edilir?

Yapılması gereken en önemli şey ağrıya neden olan aktiviteleri yapmayı bırakmaktır.

Eğer ağrı, birkaç günlük istirahatin ardından dahi devam ediyorsa ya da birkaç haftalık bir istirahatten sonra ağrı kesiliyor fakat sonra tekrar oluşuyorsa bir ortopedi ayak cerrahına danışmalısınız.